پنجشنبه / ۲۸ آبان / ۱۴۰۵ Thursday / 19 November / 2026
×

در احکام برنامه ششم توسعه، ۱۹ بند تخصصی مرتبط با حوزه زنان و خانواده وجود دارد، که در سه بخش اصلی در سه حوزه اصلی حمایت از خانواده با رویکرد آسیب‌شناسانه و تجویزی،عدالت جنسیتی و حمایت از زنان سرپرست خانوار تعریف شده‌است. در احکام برنامه ششم توسعه، ۱۹ بند تخصصی مرتبط با حوزه زنان و […]

ارزیابی عملکرد قانون برنامه ششم توسعه در حوزه زنان و خانواده درس‌آموخته‌هایی برای برنامه هفتم توسعه
  • کد نوشته: 979
  • ۴ آذر
  • 8 بازدید
  • بدون دیدگاه
  • برچسب ها

    در احکام برنامه ششم توسعه، ۱۹ بند تخصصی مرتبط با حوزه زنان و خانواده وجود دارد، که در سه بخش اصلی در سه حوزه اصلی حمایت از خانواده با رویکرد آسیب‌شناسانه و تجویزی،عدالت جنسیتی و حمایت از زنان سرپرست خانوار تعریف شده‌است.

    در احکام برنامه ششم توسعه، ۱۹ بند تخصصی مرتبط با حوزه زنان و خانواده وجود دارد، که در سه بخش اصلی در سه حوزه اصلی زیر تعریف شده است؛

    • حمایت از خانواده با رویکرد آسیب‌شناسانه و تجویزی در جهت کاهش میانگین سن ازدواج، کاهش طلاق و افزایش فرزندآوری‌؛
    • عدالت جنسیتی؛
    • حمایت از زنان سرپرست خانوار.

    این گزارش با در نظر گرفتن اهداف کمی‌، زمان تصویب آیین نامه‌ها و دستورالعمل‌های مرتبط و بهبود شاخص‌های مرتبط با حوزه‌ها مورد بررسی، تالیف شده است‌

    بررسی‌های این ارزیابی به ۳۱ درصد عدم تحقق احکام، ۱۰ درصد تحقق کامل احکام، ۲۶ درصد تحقق ناقص و ۳۱ درصد عدم امکان سنجش تحقق (و یا عدم تحقق احکام به دلیل کیفی بودن) احکام، اشاره می‌کند.

    ابتدا به طبقه بندی بند‌ها بر‌اساس میزان تحقق احکام و سپس به دلایل اصلی عدم اجرای آن‌ها میپردازیم.

    عدم تحقق ۳۱ درصد از احکام شامل:

    • بند “ت” ماده ۸۰ (تهیه و اجرای کامل طرح جامع توانمندسازی زنان سرپرست خانوار)؛
    • بند “الف” ماده ۱۰۲ (کنترل و کاهش میانگین سن ازدواج به میزان ۱۰ درصد نسبت به سال پایه)؛
    • بند “ت” ماده ۱۰۲ (زمینه سازی جهت افزایش نرخ باروری به حداقل ۲.۵  فرزند به ازای هر زن در سن باروری)؛
    • بند “ج” ماده ۱۰۲ (آموزش و مشاوره مستمر و مسئولانه نوجوانان و جوانان با اولویت خانواده‌ها قبل، حین و دست کم ۵ سال پس از ازدواج با برخورداری خدمات مشاوره و روانشناسی از تسهیلات و مزایای بیمه‌های پایه و تکمیلی(عدم تحقق مشاوره ازدواج حین و پس از ازدواج عدم تحقق ساز و کار بیمه مشاوره))؛
    • بند “ذ” ماده ۱۰۲ (تعیین ستاد ملی زن و خانواده جهت هدایت، ایجاد هماهنگی بین بخشی، نظارت کلان بر برنامه‌ها، اقدامات و ارزیابی عملکرد مربوط به وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط و نهادهای عمومی و تشکل‌های مردمی  و نیز بسیج ملی)؛
    • بند “پ” ماده ۱۰۳ (تامین خوابگاه‌های برای دانشجویان متاهل با اولویت زوجین دارایی فرزند)؛
    • بند “الف” ماده ۱۰۴ (تکلیف سازمان بهزیستی به کنترل و کاهش نرخ طلاق به میزان ۲۰ درصد از طریق مرکز فوریت‌های اجتماعی و مددکاری و مراکز مشاوره و خدمات روانشناسی)؛

    تحقق ناقص ۲۶ درصد احکام شامل:

    • تبصره ۴ ماده ۹۴ (اختصاص بخشی درآمد حاصل از مالیات ارزش‌افزوده بر واردات سیگار به حوزه ازدواج و اشتغال  جوانان)؛
    • ماده ۱۰۱ (سازماندهی و تقویت جایگاه سازمانی امور زنان و خانواده در دستگاه و اعمال رویکرد عدالت جنسیتی بر مبنای اصول اسلامی در سیاست‌ها، برنامه‌ها و طرح‌ها)؛
    • بند “چ” ماده ۱۰۲ (ارائه تسهیلات و امکان ساخت و اجاره مسکن با اولویت زوجهای دارای فرزند)؛
    • بند “ح”  ماده ۱۰۲ (تمهیدات لازم از قبیل ارائه تسهیلات جهت افزایش سلامت ازدواج و درمان ناباروری)؛
    • بند “ب” ماده ۱۰۳ (ایجاد بیمه اجتماعی زنان خانه‌دار حداقل دارای سه فرزند)؛

    تحقق ۱۰ درصد احکام شامل:

    • بند “ت” ماده ۱۰۲ (حمایت و توسعه بیمه سلامت بیمه پایه و تکمیلی برای مادران در کلیه مراحل دوران بارداری تا پایان دوران شیرخوارگی)؛
    • بند “الف” ماده ۱۰۳ (اختصاص سه روز مرخصی تشویقی برای کلیه مردان شاغل در قوای سه گانه، بخش‌های دولتی و عمومی غیردولتی که صاحب فرزند می‌شوند).

    عدم امکان سنجش ۳۱ درصد احکام شامل:

    • بند “ب” ماده ۱۰۲ (حمایت، پشتیبانی و ارتقای معیشت و اقتصاد خانواده از طریق توسعه مشاغل خانگی، بنگاه‌های زود بازده اقتصادی و تعاونی‌های تولیدی روستایی و خانواده محور)؛
    • بند “پ” ماده ۱۰۲ (مقابله فعال و هوشمند با جنگ نرم در عرصه خانواده و منع نشر برنامه‌های مخل ارزش‌ها و برنامه‌سازی، آموزش، پژوهش و تبلیغ)؛
    • بند “ث” ماده ۱۰۲ (پشتیبانی و حمایت از ترویج ازدواج موفق، پایدار و آسان، فرزندآوری و تربیت فرزند صالح، ارزش دانستن ازدواج و فرزندآوری)؛
    • بند “خ” ماده ۱۰۲ (تمهیدات لازم جهت بهره‌مندی از قضات و وکلای مجرب با اولویت وکلای متاهل، با ارائه آموزش‌های لازم در جهت تشویق صلح و سازش زوج‌ها)؛
    • بند “خ” ماده ۱۰۲ (تمهیدات لازم جهت بهره‌مندی از قضات و وکلای مجرب با اولویت وکلای متاهل، با ارائه آموزش‌های لازم در جهت تشویق صلح و سازش زوج‌ها)؛
    • بند “ب” ماده ۱۰۴ (تکلیف سازمان صدا و سیما به ترویج ازدواج، ضد ارزش بودن طلاق و آسیب‌های اجتماعی آن برای زوجها و فرزندان، فرهنگ افزایش پایبندی زوج‌ها به خانواده و حفظ حرمت خانواده).

    مهمترین موانع تحقق احکام چه ناقص و چه کامل به شرح زیر است‌؛

    • فقدان شفافیت تعاریف عبارات
    • استفاده از عبارات سیال
    • کلی بودن مفاهیم
    • تعارضات گفتمانی
    • ساده انگاری مسائل
    • کلی‌نگری و محدود کردن مسائل چند بعدی به یک بعد
    • عدم توجه به لزوم پیش بینی و تامین اعتبارات با توجه به بار مالی قابل توجه، برای اجرای برخی احکام
    • عدم تخصیص کامل اعتبارات به حوزه‌های مربوطه
    • عدم اولویت حوزه جوانان جهت تخصیص اعتبارات
    • توزیع منابع بین سایر ذی‌نفعان پیش از اجرای مفاد تبصره‌ها
    • عدم تعیین اهداف کمی جهت سنجش عملکرد و یا تدوین اهداف کمی آرمان‌گرایانه و غیر‌واقعی
    • جابجایی هدف به جای ارائه راهبرد
    • عدم شفافیت شاخص‌های عملیاتی و یا عدم وجود شاخص‌های عملیاتی
    • عدم وجود و یا عدم تعریف راهبرد و اقدامات مشخص
    • فقدان وجود یک متولی مشخص برای برنامه‌ها و اجرای آن‌ها
    • ضعف در ساختار دبیرخانه ستاد ملی زنان و خانواده به جهت انجام وظایف محوله و عدم تناسب نیروها و کارشناسان با وظایف محول شده
    • فقدان هماهنگی میان دستگاهی
    • موازی کاری دستگاه‌ها به علت تعدد نهادهای مسئول در بعضی زمینه‌ها مثل مشاوره خانواده
    • عدم تامین زیرساخت‌های مورد نیاز
    • فقدان ساز و کار مناسب جهت اعطای تسهیلات
    • عدم توجه به نقش و جایگاه برخی دستگاه‌ها در زمینه‌های مختلف
    • عدم همراهی بخش خصوصی

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *